Domino weblog

Er zijn een hoop interessante IBM-blogs. Eentje die niet iedere dag bijgewerkt wordt, maar waar wel heel interessante informatie op te vinden is, is het weblog van Irving Wladawski-Berger, hier in het verleden al eens eerder genoemd. Irving is binnen IBM grotendeels verantwoordelijk voor innovatie.

Even terzijde: dat lijkt me een prachtige, maar ook een lastige baan. IBM omarmde onder leiding van Irving het internet, en nu weer Linux en open source software; dat zijn schitterende trajecten, maar wat als je het mis hebt? Dat kan een bedrijf heel veel geld en energie kosten, bijvoorbeeld door te investeren in iets wat uiteindelijk een doodlopende weg blijkt te zijn, of juist door gemiste kansen. Een historisch voorbeeld: Bill Gates maakte ooit de kapitale vergissing de zakelijke mogelijkheiden van het internet publiekelijk ernstig te onderschatten. Microsoft heeft het overleefd, maar de reputatie van Gates liep wel een deuk op, en Microsoft keek een tijd lang tegen een forse achterstand aan.
Mijn collega Sergej wees me er op, dat IBM juist een strategie lijkt te hebben, die grote missers wil voorkomen. IBM experimenteert met allerlei nieuwe technieken, test en beleeft innovaties; met kleine stappen wordt een nieuw terrein verkend. Als de innovatie perspectief biedt, kan incrementeel verder geïnvesteerd worden, in tijd en geld. Daarmee beperk je de risico's, terwijl je wel allerlei nieuwe dingen probeert en evalueert. En daar is IBM ook nu volop mee bezig, getuige wat recente artikelen.

2D
In een artikel van ruim een jaar geleden had Irving het over de impact van user interfaces en paradigma's op de applicaties waar we mee werken. Onze computer-omgevingen zijn van oorsprong twee-dimensionaal geörienteerd; een document in MS- of OpenOffice is nog steeds een tweedimensionale digitale nabootsing van een analoog vel papier. Veel applicaties zijn zo: digitale nabootsingen van een papieren realiteit. In zakelijke omgevingen kennen we dan ook weinig of geen drie-dimensionale applicaties, voor zover ik weet.

Neuromancer, vandaag?
Het concept van een drie-dimensionale digitale ruimte, een "matrix", waarin je als mens kunt inloggen en bewegen, werd (voor het grote publiek) voor het eerst gelanceerd in Neuromancer, een ietwat bizarre science fiction-roman uit 1984, geschreven door William Gibson. Toen was het idee van een driedimensionale computerruimte een revolutionair concept; maar inmiddels is het allang geen science fiction meer. Er zijn vandaag de dag vele drie-dimensionale computer-omgevingen waar je jezelf (een digitale representatie van jezelf, dan) in kunt bewegen: in de virtuele werelden van Massively Multiplayer Online Games. Bekend is bijvoorbeeld het Lord of the Rings-achtige "World of Warcraft" . Een andere virtuele wereld is de digitale maatschappij "Second Life", die beschikt over een eigen economie, compleet met bedrijven, valuta en wisselkoersen tegen echte dollars; er wordt op sommige dagen voor meer dan 500.000 dollar ge- en verkocht in Second Life. Er worden concerten gehouden, mensen ontmoeten elkaar in een café of op het strand, ze produceren goederen en nemen diensten van elkaar af, ze discussiëren intensief of kletsen maar wat: het is net een echte maatschappij, geen game. Meer over Second Life leest u in dit artikel van Popular Science, of bekijk deze documentaire van de VPRO.

Second Life
In een recente blog entry schrijft Irving over Second Life. IBM gebruikt dat platform namelijk om te experimenteren met de paradigma's en user interfaces die deze virtuele werelden te bieden hebben. In deze drie-dimensionale werelden worden mensen gerepresenteerd door hun "avatar", een digitale weergave van hun persoonlijkheid die je zelf samenstelt; je bent een zichtbare, herkenbare presentie waar anderen interacties mee kunnen hebben. Zou je een groep mensen van over de hele wereld kunnen laten inloggen, en een zakelijke vergadering laten houden? Vergelijk het met een telefonische conferentie, maar dan in 3D: alle deelnemers aan een vergadering loggen in op Second Life, begeven zich naar de afgesproken vergaderplek (huis, strand, bos?), en houden daar hun vergadering. De communicatie verloopt via Instant Messaging, of Voice over IP. Heeft dit waarde in de echte wereld? Daar wil IBM achter komen.

IBM's privé-eiland
IBM heeft in Second Life een privé-eiland gekocht (dat kan dus..) en daar research- en vergaderfaciliteiten op gebouwd, een bericht dat ook in de Nederlandse pers doordrong. De eerste ervaringen van IBM zijn overwegend positief:

Bedreiging of uitdaging?
Ik had wat gesprekken met mensen over dit onderwerp. Opvallend is dat veel mensen het een gek, en ook wel bedreigend, idee vinden om in driedimensionale vorm online te vergaderen of samen te werken. Er onstaat een soort "The Matrix"-achtig gevoel; voor sommigen komt het digitale dan echt te dicht bij het fysieke. Het is onbekend, en eng. Anderen omarmen het juist; er zijn al bedrijven die zich commercieel met dit soort trajecten bezighouden, zoals Millions of us, en er zijn Second Life-bewoners die er tienduizenden dollars per jaar verdienen. Er is een Nederlands bedrijf, zo is mij verteld, die hun eerste sollicitatiegesprek met een nieuwe kandidaat in een Second Life-achtige omgeving houden.

Voor vele zakelijke computer-gebruikers lijkt het op deze manier samenwerken misschien nog steeds Science Fiction. Deels geeft dat niet; als u binnen een bedrijf verantwoordelijk bent voor ICT, hoeft u zich hier echt nog lang niet mee bezig te houden. Maar het is een intrigerende glimp van de toekomst, hoe we over een tijdje misschien wel met elkaar samenwerken. De vraag is natuurlijk: hoe ver weg is dit nog? Hoe lang duurt "over een tijdje"? Die vraag is niet te beantwoorden. Maar, voor velen wordt het steeds normaler om je op deze manier in computer-gegenereerde 3D-omgevingen te bewegen. Jongeren met intensieve ervaring in deze wereld(en) betreden de arbeidsmarkt. Net zoals met Instant Messaging, kan dat een impuls geven aan de implementatie van deze paradigma's in zakelijke omgevingen.

Maar voordat het zover is, laten we IBM onder leiding van Irving nog een tijdje testen in Second Life!